Bước 01
Cấp độ: beginner
Đầu tư là công cụ tăng trưởng tài sản, nhưng chỉ hiệu quả khi nền tài chính cá nhân đủ ổn định. Nếu bạn đang thiếu quỹ dự phòng, có nợ lãi cao hoặc thu nhập bấp bênh, việc đầu tư sớm có thể làm rủi ro tăng thay vì giúp bạn giàu lên.
Nhiều khoản lỗ của người mới không đến từ tài sản xấu, mà đến từ việc dùng sai loại tiền. Tiền cần trả nợ, tiền học phí, tiền thuê nhà hoặc tiền dự phòng không nên đặt vào tài sản biến động. Khi buộc phải rút trong thời điểm xấu, bạn biến biến động tạm thời thành thua lỗ thật.
Có giai đoạn ưu tiên đúng không phải là mua thêm tài sản, mà là ổn định thu nhập, trả nợ, học kiến thức hoặc xây lại quỹ an toàn. Điều này không làm bạn tụt lại; nó giúp bạn bước vào đầu tư với sức chịu đựng tốt hơn.
Nếu không có tiền dự phòng, mọi biến cố nhỏ đều có thể buộc bạn bán khoản đầu tư. Trước khi đầu tư dài hạn, hãy có ít nhất một lớp đệm tiền mặt cho chi phí thiết yếu. Mức tối thiểu có thể bắt đầu từ 1 đến 3 tháng, sau đó tăng dần tùy độ ổn định thu nhập và trách nhiệm gia đình.
Nếu bạn đang trả nợ tiêu dùng hoặc thẻ tín dụng với lãi suất cao, lợi suất chắc chắn từ việc giảm nợ thường hấp dẫn hơn kỳ vọng đầu tư không chắc chắn. Trả bớt nợ cũng làm dòng tiền nhẹ hơn và giảm áp lực tâm lý. Sau khi nợ nguy hiểm được kiểm soát, đầu tư sẽ có nền tảng an toàn hơn.
Tiền cần dùng trong vài tháng hoặc vài năm tới cho học phí, mua nhà, chữa bệnh, cưới hỏi hoặc nghĩa vụ chắc chắn nên được giữ ở tài sản an toàn và thanh khoản. Tài sản tăng trưởng như cổ phiếu có thể phù hợp dài hạn nhưng biến động mạnh trong ngắn hạn. Sai khung thời gian là một trong những lỗi phổ biến nhất của người mới.
Bạn không cần trở thành chuyên gia trước khi bắt đầu, nhưng phải hiểu tài sản tạo lợi nhuận bằng cách nào, rủi ro chính là gì, phí ra sao và khi nào nên bán. Nếu quyết định mua chủ yếu vì người khác nói, vì sợ bỏ lỡ hoặc vì thấy giá tăng nhanh, hãy giảm quy mô hoặc dừng lại để học thêm.
Khoản tiền chưa cần dùng trong ngắn hạn, không thuộc quỹ khẩn cấp và có thể chịu biến động phù hợp mục tiêu đầu tư.
Khoảng thời gian bạn có thể để tiền trong tài sản đầu tư trước khi cần sử dụng.
Khoản nợ có chi phí vốn cao, thường làm giảm hiệu quả của mọi kế hoạch tích lũy hoặc đầu tư.
Mức biến động hoặc thua lỗ tạm thời mà bạn có thể chấp nhận mà không phá vỡ kế hoạch tài chính.
Người chưa có quỹ dự phòng, còn nợ lãi cao hoặc dòng tiền âm nên ưu tiên ổn định trước khi đầu tư.
Tiền cần dùng trong ngắn hạn nên ở tài sản an toàn; tiền dài hạn mới phù hợp với tài sản tăng trưởng.
Nếu chưa hiểu tài sản tạo lợi nhuận bằng cách nào và rủi ro chính là gì, nên học trước hoặc bắt đầu với quy mô rất nhỏ.
Sai khung thời gian
Dù cổ phiếu có triển vọng, tiền cần dùng trong vài tháng tới không phù hợp với tài sản biến động. Nếu giá giảm đúng lúc cần tiền, bạn phải bán lỗ.
Nợ lãi cao
Một người trả lãi thẻ tín dụng rất cao nhưng vẫn đầu tư kỳ vọng lợi nhuận không chắc chắn. Trong trường hợp này, giảm nợ có thể là quyết định tài chính hợp lý hơn.
FOMO khiến bạn đầu tư khi nền tài chính chưa sẵn sàng hoặc khi không hiểu mình đang mua gì.
Quỹ khẩn cấp mất vai trò bảo vệ nếu bị đặt vào tài sản biến động.
Đầu tư không thể sửa một hệ thống chi tiêu mất cân đối trong ngắn hạn.
Bài tập 1 - case_study
Một người có 30 triệu tiết kiệm, chưa có quỹ khẩn cấp và muốn mua cổ phiếu. Hãy đề xuất thứ tự ưu tiên.
Bài tập 2 - reflection
Liệt kê các khoản tiền bạn sẽ cần dùng trong 12 tháng tới. Khoản nào không nên đem đầu tư?
Bài tập 3 - calculation
Nếu bạn còn nợ 20 triệu với lãi 30 phần trăm mỗi năm, hãy so sánh lợi ích của việc trả nợ với đầu tư kỳ vọng 10 phần trăm mỗi năm.