Bước 02
Cấp độ: beginner
Người mới thường nghĩ mình thua vì thiếu công thức phân tích cao cấp. Thực tế, nhiều sai lầm lớn đến từ mua theo đám đông, dùng tiền sai mục đích, thiếu kế hoạch, không hiểu rủi ro hoặc thay đổi quyết định liên tục theo cảm xúc.
Giai đoạn đầu tư ban đầu nên là giai đoạn học cách tồn tại, không phải cố thắng lớn. Nếu mất quá nhiều vốn hoặc mất niềm tin ngay từ đầu, bạn có thể bỏ lỡ lợi ích dài hạn của đầu tư. Tránh lỗi cơ bản giúp bạn giữ được cả tiền và kỷ luật.
Khi chưa có kinh nghiệm, quyết định càng nhiều thường càng dễ sai. Có nguyên tắc rõ về mục tiêu, tỷ trọng, thời gian nắm giữ và mức rủi ro giúp bạn giảm nhiễu từ thị trường và tin tức ngắn hạn.
Nếu không biết mình đầu tư để làm gì và trong bao lâu, bạn sẽ khó chọn tài sản phù hợp. Tiền cho mục tiêu 1 năm khác hoàn toàn tiền cho nghỉ hưu 25 năm. Mục tiêu quyết định khung thời gian, mức rủi ro có thể chịu và cách đánh giá kết quả.
Thị trường có thể thưởng cho quyết định sai trong ngắn hạn và phạt quyết định đúng trong một giai đoạn nhất định. Người mới dễ tự tin quá mức sau vài lần lãi nhanh, rồi tăng quy mô khi chưa hiểu rủi ro. Hãy đánh giá quá trình ra quyết định, không chỉ nhìn kết quả một vài giao dịch.
Dồn phần lớn tiền vào một cổ phiếu, một đồng coin, một ngành hoặc một lời khuyên làm danh mục dễ tổn thương. Đa dạng hóa không đảm bảo bạn không lỗ, nhưng giúp một sai lầm đơn lẻ không phá hỏng toàn bộ kế hoạch. Với người mới, sống sót và duy trì kỷ luật quan trọng hơn tối đa hóa lợi nhuận từng cơ hội.
Lợi nhuận trên màn hình chưa chắc là lợi nhuận thực nhận. Phí giao dịch, chênh lệch giá mua bán, thuế, phí quản lý và khả năng bán ra khi cần đều ảnh hưởng đến kết quả. Một khoản đầu tư hấp dẫn trên lý thuyết nhưng khó thoát vị thế hoặc chi phí cao có thể không phù hợp với cá nhân.
Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, thường khiến người mới mua tài sản sau khi giá đã tăng mạnh.
Phân bổ vốn vào nhiều tài sản hoặc nhóm tài sản để giảm rủi ro từ một quyết định đơn lẻ.
Mức biến động hoặc khả năng lỗ mà một người có thể chấp nhận cả về tài chính lẫn tâm lý.
Bộ nguyên tắc xác định mục tiêu, tài sản, tỷ trọng, thời gian nắm giữ và điều kiện điều chỉnh.
Bao gồm mua theo đám đông, bán hoảng loạn, tự tin quá mức và kiểm tra giá quá thường xuyên.
Bao gồm dồn vốn vào một tài sản, dùng đòn bẩy sớm hoặc không giữ tiền dự phòng.
Bao gồm kỳ vọng làm giàu nhanh, đánh giá kết quả theo vài tuần và bỏ qua rủi ro chu kỳ thị trường.
Thiếu luận điểm đầu tư
Một người mua cổ phiếu chỉ vì thấy nhiều người nói tốt nhưng không hiểu doanh nghiệp, định giá hay rủi ro. Khi giá giảm, họ không biết nên giữ hay bán.
Thiếu đa dạng hóa
Lợi nhuận ban đầu có thể tạo cảm giác tự tin, nhưng nếu tài sản đảo chiều, toàn bộ danh mục bị ảnh hưởng nặng.
Không biết đầu tư cho mục tiêu nào khiến bạn chọn sai tài sản và phản ứng sai với biến động.
Một vài giao dịch có lãi chưa chứng minh năng lực. Tăng vốn quá nhanh làm sai lầm trở nên đắt hơn.
Giao dịch thường xuyên có thể làm chi phí ăn mòn lợi nhuận dù tỷ lệ thắng không thấp.
Bài tập 1 - case_study
Một nhà đầu tư mới lãi 30 phần trăm trong tháng đầu và muốn vay thêm tiền để mua tiếp. Hãy phân tích rủi ro hành vi.
Bài tập 2 - reflection
Viết một checklist 5 câu hỏi bạn phải trả lời trước khi mua một tài sản đầu tư.
Bài tập 3 - calculation
Nếu phí và chênh lệch mua bán làm mất 0,5 phần trăm mỗi giao dịch, 20 giao dịch trong năm có thể ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận?