Bước 06
Cấp độ: beginner
Ba báo cáo tài chính gồm kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và lưu chuyển tiền tệ là ba góc nhìn liên kết của cùng một doanh nghiệp. Nếu đọc sai ngôn ngữ này, nhà đầu tư dễ nhầm tăng trưởng kế toán với giá trị kinh tế thật.
Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết doanh nghiệp tạo doanh thu và lợi nhuận như thế nào. Bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp sở hữu tài sản gì và tài trợ bằng nợ hay vốn chủ ra sao. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho biết lợi nhuận có chuyển thành tiền thật hay không. Phân tích tốt phải đọc cả ba báo cáo cùng nhau. Một con số riêng lẻ hiếm khi đủ; chất lượng phân tích đến từ việc kiểm tra sự nhất quán giữa lợi nhuận, tài sản, nợ và dòng tiền.
Định giá tốt cần giả định tốt. Giả định tốt đến từ việc hiểu doanh nghiệp đã tạo tiền, sử dụng vốn và chịu rủi ro như thế nào trong quá khứ.
Ba báo cáo tài chính gồm kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và lưu chuyển tiền tệ là ba góc nhìn liên kết của cùng một doanh nghiệp.
Phân tích báo cáo tài chính không phải là ghi nhớ công thức kế toán. Mục tiêu là hiểu doanh nghiệp kiếm tiền như thế nào, cần bao nhiêu vốn để kiếm tiền đó, lợi nhuận có chuyển thành tiền thật không và bảng cân đối có đủ mạnh để chịu chu kỳ xấu không.
Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết doanh nghiệp tạo doanh thu và lợi nhuận như thế nào. Bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp sở hữu tài sản gì và tài trợ bằng nợ hay vốn chủ ra sao. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cho biết lợi nhuận có chuyển thành tiền thật hay không. Phân tích tốt phải đọc cả ba báo cáo cùng nhau.
Một số liệu tài chính chỉ có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh: lịch sử nhiều năm, đặc thù ngành, chiến lược doanh nghiệp và chu kỳ kinh tế. Doanh thu tăng có thể tốt hoặc xấu tùy biên lợi nhuận và dòng tiền. Nợ cao có thể chấp nhận được với dòng tiền ổn định, nhưng nguy hiểm với doanh nghiệp chu kỳ.
Không kết luận về sức khỏe doanh nghiệp từ một báo cáo riêng lẻ; hãy kiểm tra lợi nhuận, tài sản, nợ và dòng tiền có khớp nhau không.
Khi đọc báo cáo, hãy đi theo trình tự: hiểu mô hình kinh doanh, đọc ba báo cáo chính, kiểm tra xu hướng nhiều năm, so sánh với đối thủ và cuối cùng mới đưa số liệu vào định giá. Trình tự này giúp tránh việc mô hình hóa quá sớm trên dữ liệu chưa được kiểm chứng.
Chỉ đọc lợi nhuận sau thuế mà bỏ qua bảng cân đối và dòng tiền.
Báo cáo tài chính có thể đúng về mặt kế toán nhưng vẫn gây hiểu lầm nếu người đọc không hiểu chất lượng số liệu. Hãy luôn hỏi: khoản này có lặp lại không, có đi kèm tiền mặt không, có cần vốn lớn để duy trì không và có rủi ro nào nằm trong thuyết minh không.
Báo cáo thể hiện doanh thu, chi phí và lợi nhuận trong một kỳ.
Báo cáo thể hiện tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại một thời điểm.
Báo cáo thể hiện dòng tiền vào ra từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính.
Một chủ đề có thể thuộc báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối, lưu chuyển tiền tệ hoặc phần thuyết minh. Phân tích tốt cần kết nối các phần này.
Số liệu có thể phản ánh hoạt động cốt lõi, khoản bất thường, ước tính kế toán hoặc thay đổi vốn lưu động. Cần phân loại trước khi kết luận.
Một số chỉ tiêu ảnh hưởng đến tăng trưởng, một số ảnh hưởng đến rủi ro bảng cân đối, một số ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền dùng cho định giá.
Ứng dụng trong đọc báo cáo tài chính
Một doanh nghiệp báo lợi nhuận tăng mạnh nhưng khoản phải thu tăng nhanh và dòng tiền hoạt động âm cần được xem kỹ, vì lợi nhuận kế toán chưa chắc đã thành tiền.
Rủi ro phân tích
Chỉ đọc lợi nhuận sau thuế mà bỏ qua bảng cân đối và dòng tiền. Sai lầm này có thể làm nhà đầu tư định giá quá cao doanh nghiệp hoặc bỏ qua rủi ro tài chính đang tích tụ.
Một năm riêng lẻ có thể bị ảnh hưởng bởi chu kỳ, khoản bất thường hoặc thay đổi kế toán. Cần đọc xu hướng nhiều năm.
Lợi nhuận kế toán không tự động là tiền mặt. Dòng tiền và vốn lưu động là bước kiểm chứng bắt buộc.
Chỉ đọc lợi nhuận sau thuế mà bỏ qua bảng cân đối và dòng tiền. Nhiều thông tin quan trọng về chính sách kế toán, nợ, cam kết và giao dịch liên quan nằm trong thuyết minh.
Bài tập 1 - reflection
Chọn một báo cáo tài chính gần đây và phân tích nó dưới góc nhìn tổng quan và sự liên kết giữa 3 báo cáo tài chính.
Bài tập 2 - case_study
Một doanh nghiệp báo lợi nhuận tăng mạnh nhưng khoản phải thu tăng nhanh và dòng tiền hoạt động âm cần được xem kỹ, vì lợi nhuận kế toán chưa chắc đã thành tiền. Hãy chỉ ra số liệu cần kiểm tra thêm và rủi ro phân tích chính.
Bài tập 3 - action_plan
Viết checklist 5 bước để kiểm tra chất lượng số liệu trước khi định giá doanh nghiệp.