Bước 06
Cấp độ: beginner
Bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp đang nắm giữ tài sản gì, nợ bao nhiêu và vốn chủ sở hữu có đủ đệm an toàn hay không. Nếu đọc sai ngôn ngữ này, nhà đầu tư dễ nhầm tăng trưởng kế toán với giá trị kinh tế thật.
Cần đọc tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, tiền mặt, khoản phải thu, hàng tồn kho, tài sản cố định, nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và vốn chủ sở hữu. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn cho thấy chất lượng tăng trưởng, rủi ro thanh khoản và mức đòn bẩy. Một con số riêng lẻ hiếm khi đủ; chất lượng phân tích đến từ việc kiểm tra sự nhất quán giữa lợi nhuận, tài sản, nợ và dòng tiền.
Định giá tốt cần giả định tốt. Giả định tốt đến từ việc hiểu doanh nghiệp đã tạo tiền, sử dụng vốn và chịu rủi ro như thế nào trong quá khứ.
Bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp đang nắm giữ tài sản gì, nợ bao nhiêu và vốn chủ sở hữu có đủ đệm an toàn hay không.
Phân tích báo cáo tài chính không phải là ghi nhớ công thức kế toán. Mục tiêu là hiểu doanh nghiệp kiếm tiền như thế nào, cần bao nhiêu vốn để kiếm tiền đó, lợi nhuận có chuyển thành tiền thật không và bảng cân đối có đủ mạnh để chịu chu kỳ xấu không.
Cần đọc tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, tiền mặt, khoản phải thu, hàng tồn kho, tài sản cố định, nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và vốn chủ sở hữu. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn cho thấy chất lượng tăng trưởng, rủi ro thanh khoản và mức đòn bẩy.
Một số liệu tài chính chỉ có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh: lịch sử nhiều năm, đặc thù ngành, chiến lược doanh nghiệp và chu kỳ kinh tế. Doanh thu tăng có thể tốt hoặc xấu tùy biên lợi nhuận và dòng tiền. Nợ cao có thể chấp nhận được với dòng tiền ổn định, nhưng nguy hiểm với doanh nghiệp chu kỳ.
Hãy kiểm tra xem tăng trưởng tài sản có đi kèm nợ tăng quá nhanh, tồn kho phình to hoặc khoản phải thu khó thu hồi không.
Khi đọc báo cáo, hãy đi theo trình tự: hiểu mô hình kinh doanh, đọc ba báo cáo chính, kiểm tra xu hướng nhiều năm, so sánh với đối thủ và cuối cùng mới đưa số liệu vào định giá. Trình tự này giúp tránh việc mô hình hóa quá sớm trên dữ liệu chưa được kiểm chứng.
Xem tổng tài sản lớn là dấu hiệu mạnh mà không đánh giá chất lượng tài sản và nguồn tài trợ.
Báo cáo tài chính có thể đúng về mặt kế toán nhưng vẫn gây hiểu lầm nếu người đọc không hiểu chất lượng số liệu. Hãy luôn hỏi: khoản này có lặp lại không, có đi kèm tiền mặt không, có cần vốn lớn để duy trì không và có rủi ro nào nằm trong thuyết minh không.
Tài sản dự kiến chuyển thành tiền hoặc sử dụng trong vòng một chu kỳ kinh doanh.
Nghĩa vụ tài chính doanh nghiệp phải thanh toán cho bên khác.
Phần giá trị còn lại thuộc về cổ đông sau khi trừ nợ khỏi tài sản.
Một chủ đề có thể thuộc báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối, lưu chuyển tiền tệ hoặc phần thuyết minh. Phân tích tốt cần kết nối các phần này.
Số liệu có thể phản ánh hoạt động cốt lõi, khoản bất thường, ước tính kế toán hoặc thay đổi vốn lưu động. Cần phân loại trước khi kết luận.
Một số chỉ tiêu ảnh hưởng đến tăng trưởng, một số ảnh hưởng đến rủi ro bảng cân đối, một số ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền dùng cho định giá.
Ứng dụng trong đọc báo cáo tài chính
Một doanh nghiệp tăng doanh thu nhưng khoản phải thu tăng nhanh hơn nhiều có thể đang nới lỏng điều khoản bán chịu để ghi nhận doanh thu.
Rủi ro phân tích
Xem tổng tài sản lớn là dấu hiệu mạnh mà không đánh giá chất lượng tài sản và nguồn tài trợ. Sai lầm này có thể làm nhà đầu tư định giá quá cao doanh nghiệp hoặc bỏ qua rủi ro tài chính đang tích tụ.
Một năm riêng lẻ có thể bị ảnh hưởng bởi chu kỳ, khoản bất thường hoặc thay đổi kế toán. Cần đọc xu hướng nhiều năm.
Lợi nhuận kế toán không tự động là tiền mặt. Dòng tiền và vốn lưu động là bước kiểm chứng bắt buộc.
Xem tổng tài sản lớn là dấu hiệu mạnh mà không đánh giá chất lượng tài sản và nguồn tài trợ. Nhiều thông tin quan trọng về chính sách kế toán, nợ, cam kết và giao dịch liên quan nằm trong thuyết minh.
Bài tập 1 - reflection
Chọn một báo cáo tài chính gần đây và phân tích nó dưới góc nhìn phân tích bảng cân đối kế toán.
Bài tập 2 - case_study
Một doanh nghiệp tăng doanh thu nhưng khoản phải thu tăng nhanh hơn nhiều có thể đang nới lỏng điều khoản bán chịu để ghi nhận doanh thu. Hãy chỉ ra số liệu cần kiểm tra thêm và rủi ro phân tích chính.
Bài tập 3 - action_plan
Viết checklist 5 bước để kiểm tra chất lượng số liệu trước khi định giá doanh nghiệp.