Bước 05
Cấp độ: intermediate
ROIC đo lường doanh nghiệp tạo bao nhiêu lợi nhuận trên vốn đầu tư, là chỉ báo quan trọng của chất lượng tăng trưởng. Nếu không hiểu động cơ kinh tế bên trong doanh nghiệp, nhà đầu tư dễ mua theo câu chuyện giá thay vì giá trị.
Tăng trưởng chỉ tạo giá trị khi lợi nhuận trên vốn đầu tư cao hơn chi phí vốn. Doanh nghiệp tăng doanh thu nhanh nhưng phải đổ vốn lớn với lợi suất thấp có thể phá hủy giá trị. Ngược lại, doanh nghiệp ROIC cao và có cơ hội tái đầu tư dài hạn thường rất đáng chú ý. Một doanh nghiệp tốt phải được kiểm chứng bằng hành vi khách hàng, lợi nhuận trên vốn, dòng tiền và năng lực quản trị.
Một cổ phiếu có vẻ rẻ có thể là bẫy nếu mô hình kinh doanh suy yếu, nợ cao hoặc lợi nhuận không chuyển thành tiền.
ROIC đo lường doanh nghiệp tạo bao nhiêu lợi nhuận trên vốn đầu tư, là chỉ báo quan trọng của chất lượng tăng trưởng.
Phân tích doanh nghiệp không bắt đầu từ bảng giá mà bắt đầu từ câu hỏi doanh nghiệp có tạo giá trị kinh tế thật hay không. Giá cổ phiếu có thể dao động vì thị trường, nhưng giá trị dài hạn phụ thuộc vào khả năng bán sản phẩm, giữ khách hàng, tạo lợi nhuận trên vốn và chuyển lợi nhuận đó thành tiền.
Tăng trưởng chỉ tạo giá trị khi lợi nhuận trên vốn đầu tư cao hơn chi phí vốn. Doanh nghiệp tăng doanh thu nhanh nhưng phải đổ vốn lớn với lợi suất thấp có thể phá hủy giá trị. Ngược lại, doanh nghiệp ROIC cao và có cơ hội tái đầu tư dài hạn thường rất đáng chú ý.
Một doanh nghiệp hấp dẫn thường có ba đặc điểm đi cùng nhau: khách hàng có lý do rõ ràng để mua, doanh nghiệp có khả năng giữ lại một phần giá trị dưới dạng lợi nhuận, và vốn tái đầu tư tạo ra lợi suất đủ cao. Nếu thiếu một trong ba yếu tố, tăng trưởng có thể không chuyển thành giá trị cổ đông.
Khi thấy doanh nghiệp tăng trưởng, hãy hỏi mỗi đồng vốn tái đầu tư tạo ra bao nhiêu lợi nhuận tăng thêm.
Khi phân tích một doanh nghiệp cụ thể, hãy viết luận điểm bằng ngôn ngữ đơn giản trước khi dùng mô hình tài chính. Nếu bạn không giải thích được vì sao doanh nghiệp kiếm tiền, vì sao lợi nhuận bền và rủi ro nào có thể phá vỡ luận điểm, mô hình định giá sau đó sẽ chỉ tạo cảm giác chính xác giả tạo.
Nhầm tăng trưởng quy mô với tăng trưởng giá trị.
Sai lầm phổ biến là nhìn một chỉ số riêng lẻ rồi kết luận quá nhanh. Doanh thu, lợi nhuận, biên lợi nhuận, ROIC, nợ và dòng tiền phải được đọc cùng nhau qua nhiều năm. Doanh nghiệp tốt không cần hoàn hảo, nhưng các mảnh ghép kinh tế của nó phải nhất quán.
Lợi nhuận sau thuế từ hoạt động kinh doanh chia cho vốn đầu tư vào hoạt động kinh doanh.
Tỷ suất sinh lời tối thiểu nhà đầu tư và chủ nợ yêu cầu khi cung cấp vốn cho doanh nghiệp.
Việc giữ lại lợi nhuận hoặc huy động thêm vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh.
Doanh nghiệp có thể tạo tiền nhờ giá trị sản phẩm, lợi thế chi phí, thương hiệu, quy mô, mạng lưới hoặc quyền phân phối. Cần xác định nguồn lợi nhuận chính đến từ đâu.
Một số lợi thế chỉ tồn tại ngắn hạn vì xu hướng hoặc chu kỳ; lợi thế bền hơn thường thể hiện qua khả năng giữ khách hàng, giữ biên lợi nhuận và tái đầu tư hiệu quả.
Rủi ro có thể đến từ hiểu sai ngành, đánh giá quá cao tăng trưởng, bỏ qua nợ, bỏ qua dòng tiền hoặc tin quá nhiều vào ban lãnh đạo.
Ứng dụng trong phân tích doanh nghiệp
Hai doanh nghiệp cùng tăng lợi nhuận 15 phần trăm mỗi năm, nhưng doanh nghiệp cần tăng vốn đầu tư 30 phần trăm để đạt mức đó kém chất lượng hơn doanh nghiệp chỉ cần tăng vốn 5 phần trăm.
Rủi ro đầu tư
Nhầm tăng trưởng quy mô với tăng trưởng giá trị. Điều này dễ dẫn đến mua doanh nghiệp có vẻ hấp dẫn trên bề mặt nhưng chất lượng kinh tế bên trong yếu.
Một chỉ số riêng lẻ hiếm khi đủ để kết luận chất lượng doanh nghiệp. Cần đọc mô hình kinh doanh, ngành, vốn, dòng tiền và quản trị cùng nhau.
Tăng trưởng doanh thu hoặc lợi nhuận chỉ tốt khi lợi nhuận trên vốn và dòng tiền đủ hấp dẫn.
Nhầm tăng trưởng quy mô với tăng trưởng giá trị. Phân tích tốt cần hỏi điều gì sẽ làm luận điểm sai, không chỉ hỏi điều gì sẽ làm giá tăng.
Bài tập 1 - reflection
Chọn một doanh nghiệp bạn biết và phân tích nó dưới góc nhìn roic và chất lượng tăng trưởng.
Bài tập 2 - case_study
Hai doanh nghiệp cùng tăng lợi nhuận 15 phần trăm mỗi năm, nhưng doanh nghiệp cần tăng vốn đầu tư 30 phần trăm để đạt mức đó kém chất lượng hơn doanh nghiệp chỉ cần tăng vốn 5 phần trăm. Hãy chỉ ra yếu tố tạo giá trị, rủi ro chính và dữ liệu cần kiểm chứng.
Bài tập 3 - action_plan
Viết checklist 5 câu hỏi bạn sẽ dùng trước khi kết luận một doanh nghiệp là chất lượng cao.